Auteursrecht en Open Source

14-02-2013

Verslag geschreven door Rico Huijbers.

Deze Open Source library ziet er nuttig uit, maar wat moet ik doen om deze in mijn software te mogen gebruiken? Waarop geldt eigenlijk precies allemaal auteursrecht? Wat moet ik in een End User License Agreement zetten, en hoeveel heb ik daar aan? Het zijn een paar vragen waar iedere ontwikkelaar wel eens tegenaan loopt.

In een uitermate interessante avondsessie legt ICT-jurist Arnoud Engelfriet ons uit hoe het licentierecht en auteursrecht van toepassing zijn op software. Deze rad pratende voormalig informaticus heeft zich toegelegd op het recht in de digitale wereld; een wereld waarin het nogal eens onduidelijk kan zijn hoe de regels die vanzelfsprekend lijken in de fysieke wereld, uitgelegd dienen te worden.

Arnouds verhaal begint bij de End User License Agreement. Iedereen kent ze wel, deze pagina's vol tekst waar iedere computergebruiker zijn schouders bij ophaalt en maar op "Volgende" klikt. De meeste van deze overeenkomsten zijn echter volslagen rechtsongeldig! Je hoort ze ter hand gesteld te krijgen vóór je een product aanschaft, dus de EULA op je nieuw gekochte computer zie je veel te laat. Bovendien is iedere verpakking die verkondigt dat je "door te openen akkoord gaat met de voorwaarden" die er IN zitten natuurlijk klinkklare onzin. Vaak wordt deze EULA door de fabrikant gebruikt om aansprakelijkheid af te wenden voor fouten in de software. Maar als er voor onbeperkt gebruik van software betaald wordt, is er sprake van een koop en kan de klant garantie claimen op fouten in de software! Sterker nog, deze klant heeft zelfs het recht om het stuk software dat nu zijn eigendom is, tweedehands verder te verkopen. Iets wat de fabrikant natuurlijk liever niet ziet gebeuren!

Volgens Arnoud zijn rechters eigenlijk net Exception Handlers: ze worden aangeroepen worden als het niet meer duidelijk is hoe de regels toegepast moeten worden. Ze zullen dan de wet interpreteren naar redelijkheid en billijkheid om in een geschil tot een eerlijk oordeel te komen. Hoewel het een favoriete tijdsbesteding is van iedere computernerd om door middel van technische truukjes om om de regels heen te komen, vertelt Arnoud ons over zijn "giecheltest": als bij het uitleggen van je verdediging je toehoorders beginnen te giechelen, zal een rechter zich hierdoor niet laten overhalen.

De volgende vraag is welk werk eigenlijk auteursrechtelijk beschermd genoemd mag worden. Dat de broncode auteursrechtelijk beschermd is snappen we allemaal wel. Maar zijn binaries dat ook? En het uiterlijk van de applicatie? De regel is dat alles waarvoor creativiteit aan de dag gelegd wordt, auteursrechtelijk beschermd is. Voor een User Interface moet dan eerst aangetoond worden dat dit op zichzelf een creatief werk is. Min-of-meer letterlijke vertalingen van een auteursrechtelijk werk (zoals een compiler doet, of lex en yacc, of zelfs het vertalen van een leesboek) vallen onder het auteursrecht van het oorspronkelijke werk. Het wordt weer wat discutabeler als bij deze vertaling creatieve elementen worden toegevoegd, zoals een implementatie van de standaard C library. Gelukkig doen compilerfabrikanten in zo'n geval expliciet afstand van hun auteursrecht.

Het laatste onderwerp van de avond was softwarelicenties. Als je software in handen krijgt mag je deze in principe voor jezelf gebruiken, maar zonder licentie heb je niet het recht om de software verder te verspreiden. Voor Open Source software zijn er licenties in een heleboel smaken, van de allereerste academische licenties (MIT, BSD) die je alle vrijheid geven om met de software te doen wat je wil, tot de zogenaamde "copyleft" licenties (GPL, Affero GPL), en natuurlijk er tussenin (MPL, LGPL, EPL). Copyleft licenties, met als grootste voorbeeld de GPL, verplichten de ontvanger om bij verdere verspreiding van software die een "afgeleid werk" vormt, de broncode mee te leveren. Hiermee probeert de Free Software Foundation, onder aanvoering van Richard Stallman, alle software zogenaamde "vrije software" te maken, om zo een wereld te scheppen waarin wij controle hebben over onze computers, in plaats van grote bedrijven. Helaas blijkt het erg moeilijk om te definiëren wat nu precies een afgeleid werk is. Statisch linken is dat zeker, maar is dynamisch linken dat ook? Of gebruik maken van een API? Of een plugin schrijven in een GPL-gelicenseerd werk, zoals WordPress? Deze vragen zullen eerst ooit juridisch aangevochten moeten worden voor we hier een antwoord op krijgen.

Zoals je merkt is auteursrecht in het digitale landschap een onderwerp met veel nuances, waar nog uren over gediscussiëerd kan worden. Helaas was deze avond daar te kort voor, maar we willen Arnoud in ieder geval bedanken voor zijn heldere uitleg en scherpe inzichten! Trouwens: vanwege hun dubieuze rechtsgeldigheid spaart Arnoud bordjes met daarop "De directie stelt zich niet aansprakelijk voor eventuele schade". Als je er eens ergens zo één op een rommelmarkt tegenkomt, kun je hem daar heel blij mee maken :)

** [Devnology auteursrecht en open source 20130205](http://www.slideshare.net/devnology/devnology-auteursrecht-en-open-source-20130205 "Devnology auteursrecht en open source 20130205") ** from **[Devnology](http://www.slideshare.net/devnology)**

News @devnologynl

There you have it: Devnology predicts 2027. Thanks all for sticking with us over the years! https://t.co/pMmr5PCztx

19-04-2017 at 20:01

Nerds talking the last 8 years, and making predictions for the next. https://t.co/VGT8XIFQ0j

19-04-2017 at 18:37

@_angelos opening the last Devnology meeting with a tweet of the first one he attended https://t.co/ufAYScx3cn

19-04-2017 at 17:08

Qwan 5dff39510bacfcefb54e89f953eddfc1a7a21185b7128d96ff6b466f56acb6d9
Macaw 06e9331a5321067b592bf45ea39db7df6792dc976000d24d3ee4043d99203514
Finalist e304343cdbeb0996cc1e7a26527993a5fa2db87ca53a81fb15dca22a35d7f28c

Devnology is a non-profit organisation and thus depends on sponsors. Thanks to our wonderful sponsors all Devnology events are free!